ΔΙΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ /

Ο κατεψυγμένος πατέρας του σύγχρονου διανθρωπισμού

Ο ΦΕΡΕΪΝΤΟΥΝ Μ. ΕΣΦΑΝΤΙΑΡΙ Ή FM-2030 ΚΗΡΥΞΕ ΤΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ ’70

Ο διανθρωπισμός, η επιδίωξη της χρήσης της επιστήμης και της τεχνολογίας προκειμένου ο άνθρωπος να ξεπεράσει τους βιολογικούς του περιορισμούς, κερδίζει δυναμική, τόσο ως φιλοσοφία, όσο και ως πολιτικό κίνημα.

Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε «ευαγγελιστές» υψηλού προφίλ, όπως ο Ρέι Κουρτσβέιλ (Ray Kurzweil), ο Χανς Μόραβεκ (Hans Moravec) και η Μαρτίν Ρόθμπλατ (Martine Rothblatt), σε επιχειρηματικές προσπάθειες όπως τα έργα επέκτασης της ζωής της Calico, (θυγατρική της Google), καθώς και σε διάφορες δράσεις λαϊκής βάσης, όπως το κίνημα βιο-χακαρίσματος DIY (Do It Yourself ― «Κάντο μόνος σου»).

Η τάση αυτή μπορεί να φαίνεται πολύ πρόσφατη, στην πραγματικότητα όμως γεννήθηκε πριν από δεκαετίες. Οι ρίζες του σύγχρονου κινήματος ανάγονται σε έναν Ιρανο-Αμερικανό φουτουριστή, πλέι μπόι του διεθνούς τζετ σετ, συγγραφέα, φιλόσοφο, διδάσκαλο, ομιλητή και σύμβουλο επιχειρήσεων, που ονομαζόταν Φερεϊντούν Μ. Εσφαντιαρί (Fereidoun M. Esfandiary), ο οποίος έγινε γνωστός με το ψευδώνυμο που ο ίδιος επινόησε, ως FM2030.

Ο FM―2030 γεννήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 1930 στις Βρυξέλλες. Ο πατέρας του, Σαντίγκ Εσφαντιαρί, υπηρέτησε στην ιρανική διπλωματική υπηρεσία από το 1920 έως το 1960 και συνέβαλε στον αγώνα αποκατάστασης στο θρόνο του σάχη (βασιλιά) Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, το 1953.

Παρακολούθησε το δημοτικό σχολείο στο Ιράν και στην Αγγλία και ολοκλήρωσε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στο κολέγιο «Des Frères», στη Σχολή των Ιησουιτών της Ιερουσαλήμ πριν μετακομίσει στην Αμερική για να σπουδάσει στα πανεπιστήμια του Λος Άντζελες και του Μπέρκλεϊ, ενώ κατά τα έτη 1952-1954 υπηρέτησε ως διπλωμάτης στην Επιτροπή Συμφιλίωσης του ΟΗΕ για την Παλαιστίνη.

Ως γιος διπλωμάτη, ο FM―2030 διαπιστώνουμε ότι πέρασε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια ταξιδεύοντας ανάμεσα σε ευρωπαϊκές χώρες, στο Αφγανιστάν, στο Ιράν και στην Ινδία, οπότε είχε ζήσει συνολικά σε 17 χώρες.

Αυτά τα νομαδικής μορφής χρόνια της νεότητάς του, η αυστηρή Ιησουιτική του εκπαίδευση που συνήθως προκαλεί αργότερα εμπρηστικές, επαναστατικές συμπεριφορές και η εμπειρία που είχε στον ΟΗΕ, διαμόρφωσαν τελικά την ιδέα του για ένα μέλλον το οποίο κυριαρχείται από θολά εθνικά σύνορα και ταυτότητες.

Αλλαγή ονόματος

Μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια δεν είναι περίεργο ότι ο Εσφαντιαρί στα μέσα της δεκαετίας του 1970 άλλαξε νόμιμα το όνομά του σε FM―2030 για δύο κύριους λόγους: πρώτον, για να αντανακλά την ελπίδα και την πεποίθηση ότι θα ζήσει για να γιορτάσει τα εκατοστά γενέθλιά του το 2030. Δεύτερον, και σημαντικότερο, για να διαρρήξει την ευρέως διαδεδομένη συμβατική πρακτική της ονοματοδοσίας που είδε ως ριζωμένη σε μια συλλογική νοοτροπία που είχε διασωθεί τελικά μόνο ως λείψανο του φυλετικού παρελθόντος της ανθρωπότητας.

Θεωρούσε ότι τα παραδοσιακά ονόματα σχεδόν πάντα σφράγιζαν μια ετικέτα συλλογικής ταυτότητας πάνω στο άτομο ―η οποία ποικίλλει από το φύλο στην εθνικότητα― γεγονός που εκ πρώτης όψεως ήταν απότοκο των διαδικασιών σκέψης στον ανθρώπινο πολιτιστικό ιστό, αλλά η ταυτότητα τελικά τείνει να εκφυλίζεται σε στερεότυπα, φανατισμό και διακρίσεις.

Όπως ο ίδιος έλεγε, «τα συμβατικά ονόματα ορίζουν το παρελθόν ενός ατόμου: την καταγωγή, την εθνότητα, την εθνικότητα, τη θρησκεία […] Δεν είμαι αυτός που ήμουν πριν από δέκα χρόνια και σίγουρα δεν θα είμαι ο ίδιος σε είκοσι χρόνια […] Ο αριθμός 2030 στο όνομά μου αντικατοπτρίζει την πεποίθησή μου ότι τα χρόνια γύρω στο 2030 θα είναι μια μαγική εποχή. Το 2030 θα είμαστε χωρίς ηλικία και όλοι θα έχουμε μια εξαιρετική ευκαιρία να ζήσουμε για πάντα. Το 2030 είναι ένα όνειρο και ένας στόχος ζωής».

Αθλητής, φυτοφάγος και άθεος

Ο FM―2030 είχε ασχοληθεί και με τον αθλητισμό, εκπροσωπώντας την εθνική ομάδα μπάσκετ του Ιράν στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου του 1948. Ήταν αυστηρά φυτοφάγος και δήλωνε ότι δεν έτρωγε οτιδήποτε είχε …μητέρα.

Αφού δίδαξε σε διάφορα αμερικανικά πανεπιστήμια εν συνεχεία εργάστηκε σαν σύμβουλος των επιχειρήσεων Lockheed και J. C. Penney.

Ο Ιρανο-Αμερικανός Φερεϊντούν Μ. Εσφαντιαρί

 Δεδηλωμένος άθεος, εμπνευσμένος από τις επιστημονικές και τεχνολογικές αλλαγές στη βιολογία, τη μηχανική και την πληροφορική το τελευταίο τρίτο του εικοστού αιώνα, ο Εσφαντιαρί άρχισε να οραματίζεται έναν συναρπαστικό καινούργιο κόσμο με εντελώς νέα κοινωνικά και πολιτιστικά θεμέλια.

Ο FM―2030 αφού αρθρογράφησε για διάφορα πολιτικά και κοινωνικά θέματα στις εφημερίδες Nation, New York Times και Saturday Review, το 1970 δημοσίευσε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο Optimism One; Τhe emerging radicalism.

Το εξώφυλλο του βιβλίου «Optimism One», 1970

Το βιβλίο αναφερόταν στην εγκατάλειψη των ξεπερασμένων πολιτικών, οικονομικών και υπαρξιακών «ισμών» που δημιουργήθηκαν από την εποχή της βιομηχανοποίησης, δηλαδή: του καπιταλισμού, του σοσιαλισμού, του εθνικισμού, του ολοκληρωτισμού, του μηδενισμού και της μοιρολατρείας, ενώ ανήγγειλε την έλευση δύο νέων παραγόντων: της αισιοδοξίας και της οικουμενικότητας.

Ο FM―2030 συνέχισε να γράφει για τον εκδημοκρατισμό της γνώσης, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αυτό που πίστευε βαθειά ήταν η επικείμενη άφιξη της αθανασίας και το «ανέβασμα» (uploading) της ανθρώπινης συνείδησης σε ηλεκτρονικό υπολογιστή μέσω της γενετικής και της βιοτεχνολογίας.

Διατηρούσε επίσης μεγάλες ελπίδες σχετικά με την παγκόσμια κοινωνική πρόοδο, οι οποίες δυστυχώς δεν ευοδώθηκαν τελικά. Με τη μείωση του κοινωνικού κράτους που παρατηρείται σήμερα στη Δύση, αλλά και με το τρομακτικό άνοιγμα της ψαλίδας της οικονομικής ανισότητας, η κοινωνική πρόοδος οπισθοχωρεί ριζικά, δημιουργώντας μαζικές μεταναστεύσεις πληθυσμών του Τρίτου Κόσμου προς τη Δύση και γενετικά και τεχνολογικά ωφέλη μόνο για μια πολύ μικρή μερίδα πλουσίων.

Το εξώφυλλο του βιβλίου «UpWingers, a futurist manifesto», 1973

Το 1973 δημοσίευσε το δοκίμιο UpWingers: a futurist manifesto, μια θεωρία νέας πολιτικής και μιας μελλοντικής κοινωνίας. Για τον FM―2030, η αριστερά όπως και η δεξιά, ήταν δεινόσαυροι, υπολείμματα μιας βιομηχανικής εποχής που είχαν εισαχθεί στον σύγχρονο κόσμο και που επί της ουσίας αντικαταστάθηκαν γρήγορα, αλλά απομεινάρια τους δεν έκαναν τίποτε άλλο από το να τραβούν την ανθρωπότητα προς τα πίσω.

Πολιτικοί οραματισμοί και ουτοπίες

Ο FM―2030 πρότεινε ένα νέο πολιτικό σχήμα που απαρτιζόταν από δύο ομάδες: τους UpWingers και τους DownWingers. Οι πρώτοι κοιτούσαν ψηλά, στο διάστημα και στο μέλλον. Οι δεύτεροι κοιτούσαν χαμηλά, στη Γη και στο παρελθόν.

Οι UpWingers έβλεπαν το μέλλον της ανθρωπότητας πέραν ​​αυτού του πλανήτη. Οι DownWingers επεδίωκαν να το διατηρήσουν επάνω στη Γη. Ο ίδιος ο FM―2030 υπήρξε ένας φανατικός UpWinger.

Στον νέο κόσμο που φαντάστηκε, η βιολογία και η γενετική θα ήταν ανοιχτές όπως οι σημερινοί κώδικες των υπολογιστών.

Υποστήριζε ότι η πυρηνική οικογένεια ως κοινωνική μονάδα, καθώς και η ίδιες οι πόλεις θα εξαφανίζονταν και θα αντικαθίσταντο από την mobilia, που σε ελεύθερη μετάφραση θα μπορούσαμε να αποδώσουμε σαν κινητισμό ή κινητικότητα.

Οι αρθρωτές κοινωνικές κοινότητες που τροφοδοτούνται από την άμεση επικοινωνία και τις αξίες του κοινοτισμού, θα συγκεντρώνονταν αυθόρμητα και θα διατηρούνταν για λίγες μέρες, εβδομάδες, μήνες ή χρόνια, αλλά θα διαλύονταν με την ίδια ευκολία εις τα εξ ων συνετέθησαν. Ο FM―2030 προέβλεπε ότι ένας τέτοιος δικτυωμένος κόσμος θα απέκλειε τη βία στις τεράστιες κλίμακες που βίωσαν οι προηγούμενες γενιές, κάτι που ευελπιστούμε να επαληθευτεί.

Έλεγε ότι η εξάλειψη του γήρατος και των ασθενειών θα άλλαζε δραματικά την αποστροφή μας για τον κίνδυνο, επιτρέποντάς μας να επιταχύνουμε την πρόοδο λογαριθμικά.

Υποστήριζε ότι οι οικονομίες επιβίωσης, όπως ο καπιταλισμός της κοινωνικής πρόνοιας και ο σοσιαλισμός (οι οποίες επιδιώκουν να διατηρήσουν ένα βασικό βιοτικό επίπεδο, αλλά στερούνται δομών που θα προκαλέσουν ριζικές επιστημονικές, τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές), και η ανάλογη πολιτική παραπληροφόρησης και φόβου, θα διαλύονταν από έναν καινούργιο άνεμο που θα έφερνε στον κόσμο αφθονία για όλους.

Πίσω από την «αληθινή δημοκρατία» του FM―2030, τη μόνη που πίστευε ότι θα μπορούσε να οδηγήσει την ανθρωπότητα πέραν ​​της καταπιεστικής, ιεραρχικής και φυλετικής προέλευσής της, καθώς και στο μέλλον που της αξίζει, η επιστήμη και η τεχνολογία χρησίμευαν ως κινητήριες δυνάμεις.

«Κάθε εβδομάδα, [ή] κάθε μήνα ή όσο συχνά χρειάζεται, οι άνθρωποι θα αναπτύξουν πομποδέκτες για να ψηφίζουν άμεσα για διάφορα ζητήματα», έγραφε σε ένα δοκίμιο με τίτλο Upwing Priorities, στο περιοδικό Future Life το οποίο δεν εκδίδεται πια.

«Οι υπολογιστές θα αναβοσβήνουν μετά από τα αποτελέσματα κάθε δημοψηφίσματος και θα τα μεταδίδουν στους ψηφοφόρους. Μέσα στην πρώτη δεκαετία του νέου αιώνα η κυβέρνηση θα υπάρχει κυρίως κατ’ όνομα, καθώς η εξουσία θα μετατοπιστεί στο λαό μέσω άμεσης συναινέσεως», έγραψε.

Προς το παρόν δεν είδαμε να επιβεβαιώνονται οι ουτοπικές προβλέψεις του FM―2030, ούτε για τα δημοψηφίσματα των οποίων το αποτέλεσμα δεν γίνεται σεβαστό, ούτε για τη μετατόπιση της εξουσίας στο λαό. Όχι λαϊκή συναίνεση δεν εξασφαλίζουν οι κυβερνήσεις, αλλά υφαρπάζουν και καταπατούν με απόλυτα ολοκληρωτικό και αντισυνταγματικό τρόπο τη θέληση ολόκληρων λαών.

Μετά από το UpWingers, ο FM―2030 το 1977 εξέδωσε το Telespheres, στο οποίο συνέχιζε την υπεράσπισή του για αυτές τις δυνάμεις διάρρηξης.

Το Are You a Transhuman?: Monitoring and Stimulating Your Personal Rate of Growth in a Rapidly Changing World εκδόθηκε το 1989 και επέκτεινε την προηγούμενη συλλογιστική πάνω στις διαρρηκτικές δυνάμεις προκειμένου να αντιμετωπίσει τα άτομα που δίσταζαν να αποδεχτούν μια Νέα Εποχή.

To εξώφυλλο του βιβλίου «Are You a Transhuman?», 1989

Ενίοτε τα επιχειρήματα του FM―2030 φαίνονται απλοϊκά, αφελή, υπερβολικά αισιόδοξα ή πολύ ριζοσπαστικά για τον κόσμο μας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν ήταν προφητικά, εφόσον έχουν ήδη πραγματοποιηθεί αρκετές παραλλαγές των ιδεών του (π.χ. βιολογικές επαυξήσεις του ανθρώπου).

Ο υαλοποιημένος πατέρας του σύγχρονου μετανθρωπισμού

Ο FM―2030 πέθανε το καλοκαίρι του 2000 από καρκίνο του παγκρέατος, σε ηλικία 69 ετών. Καταψύχθηκε από τη «Μέκκα» της κρυογονικής, δηλαδή την εταιρεία Alcor Life Extension Foundation στην Αριζόνα των ΗΠΑ, η οποία χρησιμοποίησε μια νέα μέθοδο που ονομάζεται υαλοποίηση (vitrification). Ήταν ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο εφαρμόστηκε αυτή η μέθοδος κρυογονικής, αντί για τη μέχρι τότε συνήθη κατάψυξη.

Συνήθης μέθοδος κατάψυξης που διαφέρει από την υαλοποίηση που εφαρμόστηκε στον FM―2030. Προσαρμογή – μετάφραση γραφήματος: «Απεροπία»

Ο FM―2030 είχε κάνει πολλές προβλέψεις που ήδη επαληθεύτηκαν όπως η τεχνητή γονιμοποίηση, η γενετική μηχανική, η τηλεδιάσκεψη, οι τηλεαγορές, και η τηλεϊατρική.

Επίσης είχε προβλέψει τους τρισδιάστατους εκτυπωτές και πίστευε πως η ελεύθερη ενέργεια από τον ήλιο θα μας παρείχε κάποτε ανεξάντλητους ενεργειακούς πόρους και θα περιόριζε την ανάγκη των ανθρώπων για ανταγωνισμό.

Μια σειρά από κάψουλες στην Αίθουσα Φροντίδας Ασθενών της Alcor. Εκτός από σώματα ολόκληρα, υπάρχουν κάψουλες που περιέχουν μόνο ανθρώπινα κεφάλια. Ο Ιταλός νευροχειρουργός Σέρτζιο Καναβέρο δήλωσε στις αρχές του 2017 ότι το Δεκέμβριο θα επιχειρούσε στην Κίνα την απόψυξη και εμφύτευση κατεψυγμένης κεφαλής σε σώμα δότη. Μέχρι σήμερα δεν έχουμε νεώτερα του εγχειρήματος, αλλά ας ελπίσουμε ότι το εφιαλτικό πείραμα δεν πέτυχε, οπότε ο FM-2030 θα αναπαύεται για λίγο ακόμα στο παγωμένο κρεβάτι του…

Ο Εσφαντιαρί μπορεί να πέθανε αλλά οι πολιτικές ιδέες που πρότεινε, επέζησαν. Ο Στηβ Φούλερ (Steve Fuller), κοινωνιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Warwick, έχει γίνει ένας από τους σημερινούς υποστηρικτές του μετανθρωπισμού.

Μαζί με τον Βρετανό φιλόσοφο του διανθρωπισμού Μαξ Μορ, σύζυγο της γνωστής και μη εξαιρετέας ιέρειας του διανθρωπισμού Νατάσας Βίτα-Μορ, έχει αναδιατυπώσει το δίπτυχο UpWinger / DownWinger με τη φράση Ακτιβιστική Αρχή εναντίον Συντηρητικής Αρχής.

Οι Ακτιβιστές (UpWingers) υποστηρίζουν πολύ απλά ότι ο κίνδυνος που είναι εγγενής σε οποιαδήποτε τεχνολογική ή πολιτική προσπάθεια είναι αναπόφευκτος και επιπλέον συχνά αντισταθμίζεται από τα ωφέλη της προόδου. Θεωρούν ότι έτσι κι αλλιώς το σύμπαν μας είναι ένα επικίνδυνο μέρος (και σ’ αυτό δεν έχουν άδικο)…

Οι Συντηρητικοί (DownWingers), από την άλλη πλευρά, τείνουν να ακολουθούν το αντίθετο όραμα. Οποιαδήποτε απώλεια ―πολιτισμική, περιβαλλοντική, οικονομική, βιολογική― είναι αναντικατάστατη όπως και ο πλανήτης μας, και έτσι ο κίνδυνος πρέπει να μετριαστεί, ακόμη και εις βάρος της προόδου, κυρίως στο όνομα της ισότητας των ωφελημάτων για όλα τα μέλη της κοινωνίας, ανεξάρτητα από τις αντίστοιχες ικανότητές τους.

Ο Φούλερ (που φυσικά αυτοαποκαλείται Ακτιβιστής) έχει εξηγήσει πώς το νέο αυτό σχήμα αντικαθιστά το σημερινό πολιτικό δεξιό-αριστερό σύστημα και πώς περιγράφει πραγματικά διάφορες ανθρώπινες επιδιώξεις (όπως η εξερεύνηση και ο αποικισμός του διαστήματος, η γεωμηχανική, τα δικαιώματα της ιδιωτικότητας, της πνευματικής ιδιοκτησίας και οι γονιδιακές τροποποιήσεις) που σχετίζονται με τον σύγχρονο κόσμο, και οι οποίες «θάβονται κάτω από κουραστικά ντιμπέιτ ενός ετοιμοθάνατου φιλελεύθερου ― συντηρητικού τοπίου»…

Τα πολιτικά «μαγαζιά» για τους διανθρωπιστές σήμερα κινούνται κυρίως γύρω από τον ακαδημαϊκό χώρο, τους επαγγελματικούς οργανισμούς και μεταξύ περιστασιακών ομάδων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και πολιτικών ομάδων.

Για πρώτη φορά όμως έχουμε ένα διανθρωπιστικό κόμμα στις ΗΠΑ με κάποια ορατά Ακτιβιστικά χαρακτηριστικά. Ο υποψήφιος του, Ζόλταν Ίστβαν, απαιτεί από την αμερικανική κυβέρνηση να δαπανήσει ένα δισεκατομμύριο δολάρια για την έρευνα της επέκτασης της ζωής με το επιχείρημα ότι οι άνθρωποι πρέπει να γίνουν αθάνατοι τον 22ο αιώνα!

Ο Ίστβαν υποστηρίζει επίσης και το παγκόσμιο βασικό εισόδημα προκειμένου (δήθεν) να απελευθερωθεί η ανθρωπότητα από τις αλυσίδες της εργασίας, ανεξάρτητα από το …χρώμα των αλυσίδων. Απαιτεί δε να παρέχονται εξωσκελετοί σε άτομα με σωματικές αναπηρίες και ακρωτηριασμούς ώστε να εξαλειφθούν αυτού του είδους οι ανισότητες.

Και όλα αυτά θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως θετικά, αν ο Ίστβαν δεν είχε δηλώσει ότι θέλει να καταργήσει τους «ανθρώπινους» πολιτικούς, και να πιέσει ώστε να εκλεγεί κάποτε πρόεδρος των ΗΠΑ ένα ανθρωποειδές, μια υπερευφυής τεχνητή νοημοσύνη.

Ο FM―2030 τέλος, δεν ήταν ο πρώτος διανθρωπιστής της σύγχρονης εποχής. Ο εξελικτικός βιολόγος Τζούλιαν Χάξλεϊ (Julian Huxley) χρησιμοποίησε πρώτος τον όρο το 1957.

Αλλά η ακούραστη σκέψη, η διδασκαλία, τα βιβλία και οι ομιλίες του FM―2030 τον κατέστησαν τον νονό του σημερινού πολιτικού κινήματος. Χρειάστηκαν πενήντα χρόνια για να εξελιχθεί το κίνημα, αλλά τελικά ο διανθρωπισμός, απ’ ότι φαίνεται, ρίζωσε για τα καλά και δεν ξεριζώνεται εύκολα…

ΠΩΣ ΟΡΙΖΕΤΑΙ Ο ΔΙΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ (TRANSHUMANISM):

Διανθρωπισμός είναι το διεθνές πολιτικό κίνημα που ενθαρρύνει τη χρήση μηχανικών, βιολογικών και ψυχολογικών τεχνικών, με σκοπό την υπέρβαση της ανθρώπινης υπόστασης, μεταβάλλοντας το σώμα και το πνεύμα.

Τον όρο έθεσε για πρώτη φορά ο βιολόγος Τζούλιαν Χάξλεϊ σε δοκίμιό του με το ίδιο όνομα και στη συνέχεια με την έννοια αυτή ασχολήθηκαν ο ψυχολόγος Άμπρααμ Μάσλοου και ο φουτουριστής Φερεϊντούν M. Εσφαντιαρί […]. Σήμερα, το διεθνές transhumanist κίνημα έχει διασπαστεί σε δύο κλάδους:

Ο πρώτος είναι αυτός των δημοκρατικών transhumanists που διακηρύσσουν την ανάγκη ύπαρξης κρατικών ρυθμίσεων για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων, τόσο των «μη μεταλλαγμένων ανθρώπων», όσο και των transhuman πληθυσμών, που πολλαπλασιάζονται.

Ο δεύτερος αποτελεί ομάδα δεξιών εξτρεμιστών, των «extropians», οι οποίοι εναντιώνονται σε κάθε παρέμβαση δημοσίου χαρακτήρα και ευαγγελίζονται την ελεύθερη χρήση των τεχνολογιών με σκοπό τον περιορισμό της παγκόσμιας τάσης προς το χάος (εντροπία).

Ορισμός από τον καθηγητή Ευστράτιο Παπάνη, επίκουρο καθηγητή Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, από το βιβλίο «Μεθοδολογία έρευνας και Διαδίκτυο», εκδ. Σιδέρης, 2011

Πηγές:

Motherboard
TheNanoAge
Aeon Essays

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*